Nauka - Porcja Wiedzy

Kontrowersyjni laureaci Nagrody Nobla

Jakub Kowalski — Wed, 15 Apr 2026 00:14:49 +0000

Nagroda Nobla uchodzi za jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień na świecie. Co roku trafia do osób, które – przynajmniej w teorii – przyczyniły się do rozwoju nauki, kultury lub pokoju. Jednak historia pokazuje, że nie zawsze wybory komitetu były oczywiste i bezdyskusyjne. Wśród laureatów znajdziemy nie tylko wybitnych geniuszy, ale także postacie budzące poważne kontrowersje. […]

Artykuł Kontrowersyjni laureaci Nagrody Nobla pochodzi z serwisu Porcja Wiedzy.

Dlaczego azbest jest szkodliwy?

Jakub Kowalski — Wed, 18 Feb 2026 14:05:42 +0000

Azbest to grupa naturalnie występujących minerałów krzemianowych o włóknistej budowie, przypominającej zbite pęki bardzo cienkich nitek. Najczęściej spotykany chryzotyl (azbest biały) bywa wręcz miękki – jego włókna da się rozczesywać, zginać, a nawet skręcać w palcach. Inne odmiany, jak amozyt czy krokidolit, są sztywniejsze i bardziej kruche, ale nadal łamią się wzdłuż włókien, a nie […]

Artykuł Dlaczego azbest jest szkodliwy? pochodzi z serwisu Porcja Wiedzy.

Dlaczego skóra na opuszkach palców marszczy się w wodzie?

Jakub Kowalski — Fri, 05 Dec 2025 01:49:02 +0000

Wszyscy znamy to zjawisko: po dłuższej kąpieli skóra na palcach dłoni i stóp robi się pomarszczona. Przez lata sądzono, że jest to po prostu efekt nasiąkania skóry wodą. Jednak współczesne badania pokazują, że sprawa jest bardziej złożona — marszczenie palców to aktywny proces kontrolowany przez układ nerwowy. Do pierwszej połowy XX wieku sądzono, że marszczenie […]

Artykuł Dlaczego skóra na opuszkach palców marszczy się w wodzie? pochodzi z serwisu Porcja Wiedzy.

Przyczyny powstawania nowotworów

Jakub Kowalski — Sat, 15 Mar 2025 01:56:30 +0000

Choć trudno w to uwierzyć, w każdej sekundzie w naszym organizmie umiera około miliona komórek. Chociaż liczba ta wydaje się nieprawdopodobnie duża, nie ma powodów do niepokoju. Śmierć komórek to naturalny element cyklu życia organizmu. Dzięki temu ciało pozbywa się starych lub uszkodzonych komórek, które są zastępowane nowymi, powstającymi w wyniku procesu zwanego mitozą. Przyczyny […]

Artykuł Przyczyny powstawania nowotworów pochodzi z serwisu Porcja Wiedzy.

Jak ustalana jest autentyczność dzieła sztuki?

Jakub Kowalski — Fri, 11 Oct 2024 21:39:27 +0000

Reprodukcje „Mona Lisy” można nabyć niezwykle łatwo – od zwykłych sklepów, poprzez internetowe aukcje, aż po uliczne stragany. Trudno oszacować, ile mniej lub bardziej udanych kopii tego dzieła krąży w obiegu. Wiemy jednak na pewno, że jedyny oryginał bezpiecznie spoczywa w szklanej gablocie w Luwrze. Pojawia się jednak pytanie: skąd wiemy, że to właśnie tam […]

Artykuł Jak ustalana jest autentyczność dzieła sztuki? pochodzi z serwisu Porcja Wiedzy.

Dlaczego szkło jest przezroczyste?

Jakub Kowalski — Mon, 18 Sep 2023 15:41:26 +0000

Szkło jest jednym z najbardziej wszechstronnych materiałów. Znajdziemy je niemal wszędzie: od okien poprzez wyposażenie domu, aż po sprzęt elektroniczny. Dzięki szkłu możemy oberwać zarówno odległe gwiazdy jak i żyjące wokół nas bakterie. Nawet ten tekst wyświetla się wam prawdopodobnie na szklanym ekranie telefonu. Jednak, dlaczego szkło jest przezroczyste? Szkło nie jest płynem Jednym z […]

Artykuł Dlaczego szkło jest przezroczyste? pochodzi z serwisu Porcja Wiedzy.

Dlaczego prognozy pogody są niedokładne?

Jakub Kowalski — Sat, 04 Mar 2023 10:47:27 +0000

Prognozy pogody są nieodłącznym elementem naszego codziennego życia. Statystycznie pięciodniowa prognoza pogody jest poprawna w około 90% przypadków, a siedmiodniowa w około 80%. Natomiast prognoza dziesięciodniowa sprawdza się tylko w połowie przypadków, co czyni ją równie przewidywalną jak rzut monetą. Dlaczego dokładność prognoz spada wraz z wydłużaniem czasu? Odpowiedź kryje się w metodach pomiarowych i […]

Artykuł Dlaczego prognozy pogody są niedokładne? pochodzi z serwisu Porcja Wiedzy.

Czy grozi nam pandemia z The Last of Us?

Jakub Kowalski — Mon, 06 Feb 2023 14:35:29 +0000

Cordyceps to rodzaj pasożytniczych grzybów z rodziny maczużnikowatych. W serialu i grze The Last of Us jest on przedstawiony jako źródło zabijającej ludzi pandemii. Czy taki scenariusz jest realistyczny? Czy grozi nam pandemia z The Last of Us? W grach gatunkiem atakującym ludzkość jest Ophiocordyceps unilateralis. W rzeczywistości gatunek ten atakuje jedynie plemię mrówek Camponotini. […]

Artykuł Czy grozi nam pandemia z The Last of Us? pochodzi z serwisu Porcja Wiedzy.

Czy da się przewiercić tunel przez środek Ziemi?

Jakub Kowalski — Fri, 03 Feb 2023 16:36:11 +0000

Co by się stało gdybyśmy wywiercili tunel przechodzący przez całą Ziemię? Czy jest to możliwe? Czy można w ten sposób podróżować? Zacznijmy od podstawowego pytania — po co? Otóż chodzi o dystans i prędkość. Antypody (miejsca położone względem siebie dokładnie po przeciwnych stronach kuli ziemskiej) dzieli około 20 tys. kilometrów. Tymczasem droga przez środek Ziemi […]

Artykuł Czy da się przewiercić tunel przez środek Ziemi? pochodzi z serwisu Porcja Wiedzy.

Kugelblitz – czarna dziura stworzona ze światła

Jakub Kowalski — Sun, 11 Dec 2022 13:25:21 +0000

Oddziaływanie grawitacyjne występuje między wszystkim obiektami posiadającymi masę. Masa to ilość materii zawartej w danym obiekcie. Im większa masa, tym mocniej przyciągane są inne ciała. Kiedy materia składająca się na dany obiekt (np. gwiazdę) jest dostatecznie gęsta, grawitacja staje się tak silna, że nic nie może jej uciec. W ten sposób powstaje czarna dziura, która […]

Artykuł Kugelblitz – czarna dziura stworzona ze światła pochodzi z serwisu Porcja Wiedzy.