Najdłuższy areszt za obrazę sądu w historii to przypadek, który trudno porównać z jakimkolwiek innym. Choć bycie rekordzistą zwykle kojarzy się z sukcesem i powodem do dumy, tutaj mamy do czynienia z sytuacją zupełnie odwrotną. Rekord, który padł w tej sprawie, stał się symbolem jednego z najbardziej kontrowersyjnych przykładów działania prawa w USA. Pobicie rekordu zazwyczaj oznacza osiągnięcie czegoś wyjątkowego. Jednak w tym przypadku „osiągnięcie” oznaczało ponad dekadę spędzoną za kratkami — i to nie za przestępstwo, lecz za obrazę sądu.
W 1995 roku amerykański prawnik H. Beatty Chadwick był zaangażowany w postępowanie rozwodowe, w którym jego żona domagała się 2,5 miliona dolarów. Podział majątku to standard w tego typu sprawach, jednak w tej pojawił się poważny problem. Chadwick zeznał przed sądem, że nie posiada tych pieniędzy, ponieważ stracił je w nieudanych inwestycjach. Sąd nie dał mu wiary i wyznaczył termin na ich zwrot. Gdy środki się nie pojawiły, Chadwick został zatrzymany za obrazę sądu. Trafił do więzienia, w którym miał pozostać tak długo, aż odda pieniądze.
Obraza sądu – co oznacza w USA, a co w Polsce?
Zatrzymajmy się na chwilę przy pojęciu obrazy sądu. W polskim prawie istnieją przepisy pozwalające sędziemu na nałożenie kary porządkowej za naruszenie powagi, spokoju lub porządku czynności sądowych. Sędzia może nakazać opuszczenie sali rozpraw, nałożyć grzywnę (obecnie do 3000 zł) lub orzec karę pozbawienia wolności do 14 dni. Najsurowsze sankcje stosowane są jednak rzadko — w praktyce najczęściej kończy się na upomnieniu lub usunięciu z sali. W USA prawo w tym zakresie funkcjonuje inaczej.
Obrazą sądu może być nawet zachowanie, które nie miało miejsca na sali rozpraw, a przy wymierzaniu kary nie zawsze obowiązuje zasada proporcjonalności w takim stopniu jak w Polsce. Sędzia może nałożyć surową karę aresztu nawet za relatywnie drobne przewinienie. Co więcej, możliwe jest ukaranie w sytuacji, której nie da się jednoznacznie rozstrzygnąć. Przykładem może być odmowa udostępnienia hasła do komputera czy telefonu komórkowego — nawet jeśli wynika ona z faktycznego zapomnienia. W takiej sytuacji sąd może zastosować areszt, który zostaje uchylony dopiero w momencie wykonania polecenia. W pewnym sensie oznacza to, że ukarana osoba „trzyma klucz do własnej celi”.
Najdłuższy areszt za obrazę sądu w historii
Chadwick niezmiennie utrzymywał, że nie jest w stanie oddać pieniędzy, których nie ma. Składał kolejne apelacje — sprawa sześciokrotnie trafiała przed sądy stanowe oraz ośmiokrotnie przed sądy federalne. Za każdym razem orzeczenia były takie same: Chadwick ma możliwość odzyskania wolności, jeśli spełni warunek sądu i odda pieniądze. Dopiero 10 lipca 2009 roku kolejny sąd uznał, że dalsze przetrzymywanie Chadwicka nie ma sensu. 73-letni mężczyzna został zwolniony po ponad 14 latach spędzonych w areszcie za obrazę sądu — co czyni go niekwestionowanym rekordzistą w tej kategorii.
Źródła:
https://www.theregister.com/2017/03/20/appeals_court_contempt_passwords/
https://www.nbcphiladelphia.com/local/should-he-stay-or-should-he-go-chadwick/1850062/
https://www.courtlistener.com/opinion/780056/h-beatty-chadwick-v-james-janecka-warden-delaware-county-prison-the/
https://www.nytimes.com/2009/07/12/us/12contempt.html
https://abcnews.go.com/2020/story?id=8101209&page=1
http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200000288
https://en.wikipedia.org/wiki/Contempt_of_court
