W Polsce występują zaledwie cztery gatunki węży, a wśród nich tylko jeden jest jadowity – żmija zygzakowata. Na szczęście gatunek ten rzadko atakuje ludzi, a jeśli już dojdzie do ukąszenia, przypadki śmiertelne należą do rzadkości i stanowią niewielki odsetek wszystkich zdarzeń. Pojawia się jednak ciekawe pytanie: co dzieje się, gdy dwa jadowite węże się pokąsają? Czy jad działa na nie w taki sam sposób jak na inne zwierzęta?
Czy węże są odporne na ukąszenia innych węży?
Odpowiedź nie jest jednoznaczna – wszystko zależy od gatunku. Węże często wykazują odporność na własny jad lub jad osobników tego samego gatunku. Oznacza to, że gdyby dwie żmije zygzakowate się pokąsały, najprawdopodobniej nie doszłoby do śmiertelnych konsekwencji. Odporność ta wynika z obecności specyficznych białek w ich organizmach, które neutralizują działanie toksyn. Choć gruczoły jadowe są odizolowane, niewielkie ilości jadu mogą przedostawać się do organizmu węża, co z czasem prowadzi do wykształcenia naturalnej tolerancji na własne toksyny.
Co w przypadku różnych gatunków?
Sytuacja komplikuje się, gdy dochodzi do starcia między różnymi gatunkami węży. Jad nie jest uniwersalny – różne gatunki produkują odmienne mieszanki toksyn, które działają na różne sposoby. Na przykład jad żmii ma głównie działanie hemotoksyczne (uszkadzające krew i tkanki), podczas gdy jad kobry jest neurotoksyczny (wpływa na układ nerwowy). W przypadku takiego starcia brak odporności na obcy jad może prowadzić do poważnych konsekwencji, a nawet śmierci jednego lub obu węży. Niektóre gatunki wyspecjalizowały się jednak w polowaniu na inne węże i posiadają zwiększoną odporność na ich jad.
Czy istnieją badania na ten temat?
Dokładne badania nad walkami między jadowitymi wężami są bardzo ograniczone. Wynika to przede wszystkim z kwestii etycznych – celowe organizowanie takich starć byłoby uznane za okrutne i niemoralne w środowisku naukowym. Dodatkowo warto zauważyć, że tego typu badania nie miałyby większego znaczenia praktycznego. Wiedza o tym, który wąż wygrałby w hipotetycznym starciu, nie wnosi istotnych informacji do biologii czy medycyny, a jedynie zaspokaja ludzką ciekawość.
Węże nie są całkowicie odporne na wszystkie jady, ale wiele z nich posiada naturalną ochronę przed własnymi toksynami lub jadem blisko spokrewnionych gatunków. W przypadku kontaktu z jadem innego gatunku sytuacja może być znacznie bardziej niebezpieczna. Natura wykształciła jednak różne mechanizmy obronne, które w niektórych przypadkach pozwalają przetrwać nawet takie starcia.
Źródła:
https://podroze.onet.pl/przyroda/weze-w-polsce-czy-sa-jadowite-jak-postepowac-w-przypadku-ukaszenia/lgpfwgs
https://theconversation.com/curious-kids-what-happens-if-a-venomous-snake-bites-another-snake-of-the-same-species-81564
https://www.nationalgeographic.com/news/2018/02/king-cobra-reticulated-python-fight-battle-photo-spd/
https://www.snakesforpets.com/how-are-snakes-immune-to-their-own-venom/