Hat-trick to sytuacja w sporcie, w której jeden zawodnik zdobywa trzy bramki (lub inne porównywalne osiągnięcia) w jednym meczu. Termin pochodzi z krykieta, a dziś najczęściej używany jest w piłce nożnej. Pojęcie to funkcjonuje jednak również w innych dyscyplinach, takich jak hokej na lodzie, rugby czy krykiet. Choć dziś brzmi dość potocznie, jego dosłowne tłumaczenie („sztuczka z kapeluszem”) może wydawać się nieco zagadkowe.
Pochodzenie terminu hat-trick
Termin „hat-trick” wywodzi się z krykieta i po raz pierwszy został odnotowany w XIX wieku. W 1858 roku krykiecista H.H. Stephenson dokonał rzadkiego osiągnięcia, zdobywając trzy wicket’y w trzech kolejnych akcjach gry (w uproszczeniu: trzykrotnie eliminując przeciwnika w bardzo krótkim czasie). Był to wówczas wyczyn na tyle wyjątkowy, że kibice postanowili go uhonorować, organizując zbiórkę pieniędzy.
W tamtych czasach takie inicjatywy były dość powszechne jako forma nagrody dla wyróżniających się zawodników. Tym razem jednak zamiast przekazać Stephensonowi zebraną kwotę, zdecydowano się kupić mu kapelusz. Warto przy tym zaznaczyć, że nie był to drobny upominek w dzisiejszym rozumieniu — dobrej jakości kapelusz stanowił istotny wydatek, często porównywalny z kosztem współczesnego garnituru, a więc miał realną wartość materialną i prestiżową. Od tego gestu pochodzi pierwszy człon określenia „hat”, natomiast „trick” nawiązuje do trudności i wyjątkowości sportowego osiągnięcia. Z czasem pojęcie zaczęło funkcjonować niezależnie od samego zwyczaju wręczania kapeluszy i przeniknęło do innych dyscyplin sportowych.
Hat-trick w piłce nożnej
W piłce nożnej hat-trick oznacza zdobycie trzech bramek przez jednego zawodnika w jednym meczu. Z czasem termin ten stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych określeń opisujących indywidualne osiągnięcia piłkarzy. Pojawiły się nawet różne rodzaje hat-tricka. Klasyczny hat-trick to trzy gole zdobyte w jednym meczu, niezależnie od sposobu ich zdobycia. Perfekcyjny hat-trick oznacza trzy bramki zdobyte: prawą nogą, lewą nogą oraz głową. Szybki hat-trick to natomiast trzy gole zdobyte w bardzo krótkim czasie, zwykle w ciągu kilku minut.
Rekordy hat-tricku
Pierwsze udokumentowane hat-tricki w historii piłki nożnej pojawiły się już w XIX i XX wieku. Pierwszy hat-trick w meczu międzynarodowym padł w 1878 roku podczas spotkania Anglia–Szkocja, a jego autorem był John McDougall. Z kolei pierwszy hat-trick na mistrzostwach świata odnotowano w 1930 roku — jego zdobywcą był Bert Patenaude z reprezentacji USA.
Na przestrzeni lat pojawiło się wiele wyjątkowych osiągnięć związanych z hat-trickami. Geoff Hurst z Anglii pozostaje jedynym zawodnikiem, który zdobył hat-tricka w finale mistrzostw świata, co miało miejsce w 1966 roku. W rozgrywkach kobiecych jednym z najszybszych hat-tricków na mundialu popisała się Fabienne Humm ze Szwajcarii, która w 2015 roku zdobyła trzy bramki w około 5 minut gry. Jeszcze bardziej ekstremalnym, choć nieoficjalnym rekordem, jest wyczyn Alexa Torra, który w 2013 roku strzelił trzy gole w około 70 sekund w amatorskich rozgrywkach.
Hat-trick w innych sportach
Choć hat-trick najczęściej kojarzony jest z piłką nożną, termin ten funkcjonuje również w innych dyscyplinach sportowych. W krykiecie oznacza zdobycie trzech wicketów w trzech kolejnych akcjach, co stanowi jedno z najrzadszych osiągnięć w tej grze. W hokeju na lodzie hat-trick to sytuacja, w której jeden zawodnik zdobywa trzy bramki w meczu — tradycyjnie kibice celebrują to, rzucając czapki na lód. Z kolei w rugby oraz w futbolu amerykańskim termin bywa używany w odniesieniu do trzech przyłożeń jednego gracza w spotkaniu, choć w tej dyscyplinie zdarzają się też jeszcze bardziej imponujące występy, jak mecze z czterema przyłożeniami – czyli legendarnym rekordem Ala Bundy’ego.
Źródła:
https://www.bbc.co.uk/sport/football/33120582
https://pl.wikipedia.org/wiki/Hat_trick
http://www.soccer-training-info.com/soccer_definitions.asp
https://torontoist.com/2013/04/toronto-invents-the-hat-trick/